www.tuinvogelblog.com

De kleinste vogel zingt het mooiste lied – Heggenmus

De kleinste vogel zingt het mooiste lied
De kleinste vogel zingt het mooiste lied
De kleinste vogel, het mooiste lied
De kleinste vogel zingt het mooiste lied

Het refrein van “Slenterblues”, een lief liedje van Eva de Roovere. Misschien ken je haar, vorig jaar was haar liedje “Fantastig toch”. In ieder geval, ze heeft gelijk! Het kleinste vogeltje dat op dit moment in mijn tuin leeft zingt prachtig. En daar staan ze ook om bekend, hun heldere, zuivere en herkenbare geluid.

De Heggenmus ofwel Prunella Modularis, ongeveer 14 cm lang en met een gewicht van misschien net 20 gram. Ik vraag me wel eens af hoe zo’n klein en teer vogeltje in staat is om zulk geluid te produceren. Want naast dat het mooi is, is het ook best luid.

Er gaat een gezegde dat als je de Heggenmus hebt gezien je de lente er echt aankomt. Daar ben ik het totaal niet mee eens, ook in de winter woonde er een Heggenmus in mijn tuin! Het is in Nederland een algemene broedvogel maar toch zijn er weinig mensen die er wel eens een gezien hebben. Enerzijds omdat niet iedereen hem als zodanig herkent en anderzijds zijn het ook nog eens erg schuwe vogeltjes.

Heggenmussen zoeken het grootste deel van de tijd hun voedsel laag bij de grond. Vooral onder struiken en heggen. Ze eten voornamelijk insecten maar in de winter staan er ook zaden op het menu. Ze leven doorgaans alleen en hebben een territorium, is er voldoende voedsel in de omgeving dan is er ruimte voor een buurman of vrouw. In de lente is dat heel anders, dan zoeken mannen en vrouwen elkaar op. Het familieleven van de heggenmus is bijzonder. Een vrouwtje kan meerdere mannetjes hebben en een mannetje heeft soms meerdere vrouwtjes. De mannetjes zorgen voor alle vrouwtjes met wie ze gepaard hebben. Hoe meer mannetjes een vrouwtje heeft, des te meer hulp bij het opvoeden van de jongen! En dat is wel zo makkelijk. Het kan gebeuren dat twee vrouwtjes dezelfde mannetjes delen, deze mannetjes zorgen voor beide vrouwtjes en de jongen. Het vrouwtje is wel zo geëmancipeerd dat ze zelf het nest bouwt, een klein nestje dat van binnen is gevoerd met mos.

De koekoek is wel gesteld op de Heggenmus, het is een van de vogelsoorten waar de koekoek graag zijn ei in legt. Er zitten hier meerdere Heggenmusjes, ze zitten ook vaak voor mijn raam op de voerplank, ik ben benieuwd of ze ook met hun jongen komen. Wellicht komt er een met een koekoeksjong?

Weidevogels – Tureluur

Voor mij zijn vogels nieuw in zekere zin. Natuurlijk, vogels kun je niet over het hoofd zien maar ik was me er nooit zo bewust van als in de afgelopen maanden. Gisteren kreeg ik een tijdschrift van De Vogelbescherming en daar schreef iemand in een colum iets als “Een dag geen vogel gezien, is als een dag niet geleefd!” en ik vind dat daar iets voor valt te zeggen. Ze komen in zo veel verschillende maten, soorten, kleuren, karakters en er moet toch altijd wel een vogel zijn die je opvalt? Zoals de Engelsen het mooi uitdrukken ” That catches your eye.”  en ik weet geen betere manier om te beschrijven wat ik bedoel.

In de afgelopen jaren waren het roofvogels die mijn ” oog vingen”, een aantal jaar geleden viel het mij op dat ik overal roofvogels zag en vroeg mij af of dit nu aan mij lag of dat er ineens heel veel roofvogels waren? Ik denk beiden, en ik vraag mij nog steeds af of er een symbolische gedachte te vinden is in het feit dat ik roofvogels ben gaan zien. In mijn werk als fotograaf is er een groot verschil tussen kijken en zien. Zoiets als onbewust en bewust handelen. Ik denk dat ik ze op een bepaald moment echt ben gaan zien, want ik zag geen vogel meer maar de gratie van deze roofdieren. Ik snap nog steeds niet zo goed waarom ze me niet altijd zo zijn opgevallen.

En hetzelfde gebeurd weer, ik zie vandaag de dag vogels die me voorheen kennelijk niet opvielen. Maar ze moeten er wel al altijd geweest zijn. Aan de ene kant vind ik dat maar een pijnlijke onderstreping van een stukje onverschilligheid en aan de andere kant, er is zo veel te zien en je kunt gewoon niet alles tegelijk. En als ik dan in de polder loop op zoek naar de Grutto’s en ik ontdek een voor mij geheel nieuwe vogel, dan zie ik dat ook als cadeautje van Moeder de Natuur.

Een Tureluur! Tringa totanus om correct te zijn. De afgelopen dagen noemde manlief iedere vogel die ik niet kon plaatsen een Tureluus maar dit keer had ‘ ie dan toch eens gelijk! Fel oranje-rode poten, grijzig verendek en een lange snavel. Niet zo lang als die van een Grutto maar lang genoeg om overduidelijk tot de Snipachtigen te horen. Ongeveer 25 centimeter hoog en je ziet je gemakkelijk over het hoofd als ze aan de rand van het water op zoek zijn naar eten, ongewervelde diertjes. Met hun lange snavel zoeken ze in de grond naar voedsel. Er zijn er ook niet veel van, dus zo gek is het ook weer niet als je nog nooit een Tureluur hebt gezien. Momenteel staan ze op de Rode Lijst wat betekend dat ze bij de bedreigde of kwetsbare soorten horen. De Tureluurs die in Nederland broeden zijn hier alleen in het voorjaar en de zomer, de rest van de tijd overwinteren ze in Zuidwest-Europa en Noord-Afrika. Het broedseizoen duurt van half april tot eind juni, 22 tot 25 dagen duurt het voordat een kleine Tureluur uit het ei komt. Zijn wiegje is een kuiltje in het gras, liefst in een weiland. De ouders vlechten het gras bijzonder inventief over het nest heen om het zo te verbergen. En ze hebben nog een slimme tactiek om hun kroost te beschermen, ze hebben graag de Kievit als buur omdat deze bijzonder slim hun vijanden om de tuin weet te leiden.

De Tureluuren bij ons in de polder zullen tevreden zijn over hun buren, het zit er namelijk vol met Kieviten!

Weidevogels – De Grutto’s zijn er weer!

Woensdag maakte ik een wandeling door het natuurgebied dat aan mijn achtertuin grenst. Het is heerlijk wonen in beschermd natuurgebied. En dat bleek woensdag want de eerste tekenen van de lente lieten zich prachtig zien.

Ze hebben een enorme reis afgelegd om hier te komen, vanuit het Middellandse Zee gebied tot aan Afrika, een reis van zo’n 5000 kilometer. De Grutto! Overwinteren doen ze graag in Afrika maar hun nestje bouwen ze in het Nederlandse weidelandschap. Zoals gezegd, de afstand tussen zomerverblijf en kraamkamer is maarliefst 5000 kilometer. Volwassen vogels vliegen etappes van enkele duizenden kilometers aan een stuk, de jonge vogels stoppen wat vaker onderweg. In Frankrijk, Spanje en Marokko zijn er fijne plekken voor de Grutto’s om even te stoppen en de innerlijke Grutto te verzorgen.

Grutto’s houden van natte gebieden, die zoeken ze dan ook altijd op. En vanuit mijn raam kijk ik het perfecte gebied in. Graslandjes met veel slootjes. Wij Nederlanders zijn goed in het maken van strakke polders met veel grasland en slootjes. Dat doen haast obsessief nauwkeurig en dat valt op! Zo kan het gebeuren dat je bezoek hebt uit het buitenland en die vol verbazing tot de conclusie komen dat het hier net Manhatten lijkt en liefkozend doch spottend dit gebied omdoopt tot New York Polder.

Ze zijn er dus, en wat zijn ze mooi! Opvallende schoonheden die eigenlijk ook weer niet opvallen. Gisteren was ik een koppel valkjes aan het fotograferen en kwam ik er thuis pas achter dat er ook een aantal Grutto’s in het zelfde weiland zaten. Ondanks het zijn opvallende verschijning, niet geringe formaat, de mooie kleur van zijn kop en hals lukt het toch op te gaan in het landschap. En ze zijn ook grappig, vooral als ze met hun lange snavel in de grond woelen met hun staartveren in de lucht. Imposant zijn ze als ze boven je vliegen. Een krachtige lange vleugelslag en een mooi lang en gestrekt lijf zoals je op de foto kunt zien.

Binnenkort natuurlijk meer over de Grutto’s!